Beethoven – Prometheus 

Ludwig van Beethoven (1770 – 1827) begon in 1801 met het componeren van het ballet Prometheus (The Creatures of Prometheus of Die Geschöpfe des Prometheus). Het was de eerste keer dat hij serieus aan de slag ging met balletmuziek. Het ballet was een van de eerste successen van Beethoven in Wenen. In 1802 kwam het meer dan 20 keer tot een uitvoering. Het was een officiële opdracht van het Keizerlijke hof en het succes was mede te danken aan de choreografie van de beroemde dansmeester Salvatore Vigano. De werkelijke choreografie is in de loop van de tijd verloren gegaan.

Prometheus is een figuur uit de Griekse mythologie. Het was een geliefd onderwerp in de beeldende kunst en muziek. Componisten die muziek schreven over de mythe waren o.a. Bainton, Orff, Liszt, Skrjabin en Beethoven. Prometheus stal het vuur en gaf het aan de mensheid. Als straf werd hij vastgeketend aan een berg. Dagelijks werd zijn lichaam aangevreten door een arend.

Beethoven paste de mythe toe aan zijn tijdsgeest, de Verlichting. Prometheus werd een allegorisch ballet. Zo schreef hij: alleen kunst en wetenschap kunnen mensen tot een hoger aanzien verheffen.

In Die Geschöpfe des Prometheus, opus 43 van Ludwig van Beethoven wordt verteld hoe Prometheus uit klei twee beelden schept die tot leven komen. De Titaan merkt echter dat de schepselen geen gevoelens bezitten. Hij vraagt Apollo de wezens te onderwijzen in de kunsten en wetenschappen zodat ze volwaardige mensen worden.

Het ballet bestaat uit een kleine 20 nummers. Behoudens de ouverture wordt het ballet in zijn geheel weinig uitgevoerd. Misschien komt dit doordat de originele dansaanwijzingen zoek zijn geraakt.

BEETHOVEN PROMETHEUS NUMMER 872

Nota bene

In 1812 schreef Beethoven een liefdesbrief. Of deze ooit verzonden is daar twijfelt men aan. De titel van de brief liet er geen zand over groeien ‘Unsterbliche Geliebte’ (Onsterfelijke geliefde). Wie was deze vrouw? Het is algemeen bekend dat Beethoven het vrouwelijk geslacht wel bekoorde maar niet bij zich kon houden.

Vier jaar later na de geheimzinnige brief componeerde hij zijn enige liedcyclus An der ferne Geliebte. Een zeer romantisch geheel met hartstochtelijke liederen vol liefdesverlangen, heimwee, afscheid, smart, weerzien, natuur. De cyclus doet direct aan tijdgenoot Franz Schubert denken, die dezelfde ingrediënten in zijn cycli stopte.