Haydn – Afscheidssymfonie

De Oostenrijker Joseph Haydn (1732 – 1809) is de componist van de bekende Afscheidssymfonie (Abschiedssymphonie), symfonie 45. Het werk stond onder invloed van de literaire stroming Sturm und Drang, net als Haydns symfonieën 44, de Trauersymphonie, en 49, La Passione.

De Afscheidssymfonie is eigenlijk een protest muziekstuk. Tijdens zijn werk als kapelmeester en componist in dienst van de Habsburgse prins Nikolaus Esterhàzy nam hij het op voor zijn orkestleden waarvan de arbeidsomstandigheden (huisvesting, warme kleding, vakanties en salaris) onvoldoende waren. Als een vakbondsman streed de moedige Haydn voor de rechten van zijn musici.

Tijdens het laatste deel van de symfonie bliezen de musici hun kaars uit en wandelden vervolgens van het podium totdat er slechts twee violisten overbleven. Het vertrek van de musici staat als zodanig omschreven in de partituur. Het protest liet de prins niet koud en willigde enkele eisen in. Haydn schreef de symfonie in 1772. In hetzelfde jaar schreef hij de symfonieën 43 – 44 – 46 – 47. In totaal schreef de productieve componist 104 symfonieën.

Het orkest bestond uit 2 hobo’s, fagot, 2 hoorns, en strijkorkest. De vier delen: Allegro – Adagio – Menuet – Finale.

HAYDN AFSCHEIDSSYMFONIE NUMMER 666

Nota bene

Haydn schreef meer dan tachtig strijkkwartetten en meer dan honderd symfonieën. De veel jongere Mozart – deze noemde hem papa – roemde hem en had volgens eigen zeggen veel van hem opgestoken.

Haydn over Mozart: Vrienden vleien mij door te beweren dat ik geniaal zou zijn, maar hij stond ver boven mij.

Mozart droeg zes strijkkwartetten aan hem op. ‘Van hem heb ik het componeren van strijkkwartetten geleerd,’ zou hij gezegd hebben.

Heel geliefd is Haydns derde strijkkwartet uit opus 76, het Kaiserkwartet met de tekst ‘Gott erhalte Franz den Kaiser.’ Als u naar het Duitse volkslied luistert hoort u hoe het klinkt.