Sjostakovitsj – Symfonie 9

Cynisme en heroïek vormen een merkwaardige combinatie, toch zit de muziek van Dmitrie Sjostakovtsj (1906-1975) er vol van. Het is moeilijk om deze componist los te zien van de Sovjetcultuur. Tijdens zijn carrière werd hij door de partijbonzen even vaak verguisd als bejubeld. Na zijn dood ontstond de mythe dat zijn hele oeuvre als een versluierde aanval op Stalin verstaan moest worden. Deze mythe is inmiddels (gedeeltelijk) de wereld uit, maar bovenstaande tegenspraak in zijn muziek is blijven bestaan. Je hoeft echter Sjostakovtsj niet als een beroepsdissident te vereren om zijn muziek mooi te vinden, zoals een muziekwetenschapper vaststelde.

Toen in 1945 Symfonie 9 van Sjostakovitsj in première ging, bleek de muziek haaks te staan op de verwachtingen van Stalin. De voormalige Sovjetleider was des duivels dat de Symfonie 9 geen eerbetoon was op Rusland en zijn regime. Hij had verwacht een symfonie te krijgen die zou denken aan de machtige Symfonie 9 van Ludwig van Beethoven. Toch schijnt dat Sjostakovitsj tweemaal zijn best heeft gedaan om de symfonie te schrijven die van hem verlangd werd, een symfonische hommage aan het machtige Rusland, een symfonie die de overwinning van het rode leger over de Duitse troepen zou moeten uitbeelden. Maar wat uiteindelijk in Leningrad op de lessenaars belandde, was uit geheel ander hout gesneden. Het was een uitbarsting van zulke creatieve razernij dat men even bang was dat de Sovjetbobo’s Sjostakovtsj naar Siberië zouden verbannen! De symfonie werd in de ban gedaan en pas in 1955 weer uitgevoerd.

SJOSTAKOVITSJ SYMFONIE 9 NUMMER 403