Reger – Mozart Variaties

De in Beieren geboren Max Reger (1873-1916) had veel noten op zijn zang. Behalve dat hij het beroep van dirigent en componist uitvoerde, was hij pianist en organist. Bovendien was hij hoogleraar aan de universiteit van Leipzig. Max Reger werd slechts 46 jaar. Alles leek bij hem overmatig, metname eten en drinken.

We kennen Reger van zijn liefde voor het orgel en zijn voorliefde voor J.S.Bach. Deze componist inspireerde Reger tot het schrijven van Toccata en Fuga in D Minor en de Fantasie en Fuga op Bach. Een hoogtepunt uit zijn carrière is de Böcklin-suite, vier symfonische gedichten naar schilderijen van de Zwitser Arnold Böcklin. Verder schreef Reger enkele prachtige liederen, het Pianoconcert in f mineur, en zijn overbekende Variaties op thema’s van Hiller en Mozart.

Het componeren van variaties op een bestaand thema vormt voor een toondichter een hele uitdaging. De componist gaat als het ware de dialoog aan met zijn (meestal) beroemde voorganger. Vrijwel iedere componist waagde zich aan een compositie met een thema van een collega componist. Ook Max Reger zag door het schrijven van zijn variaties en fuga over een thema van Mozart de kans om zo dicht mogelijk bij zijn idool te komen.

In 1914 componeerde Reger een van zijn bekendste werken, zijn opus 132, Variaties en fuga over een thema van Mozart (Klaviersonate in A KV331). Oorspronkelijk is het werk voor piano bedacht, Reger schreef de variaties voor symfonieorkest.

Nadat Reger in de Mozartvariaties het thema in zijn geheel voorstelt, volgen acht variaties. Variaties die het thema op zijn kop zetten. Variaties in tegenbeweging. Variaties met door Reger bedachte akkoorden. En variaties waarin het thema nauwelijks meer herkenbaar is. Het geweldige sluitstuk bestaat uit een fuga met twee thema’s. Uiteindelijk komt het thema in zijn oorspronkelijke vorm weer opdagen.

REGER MOZART VARIATIES NUMMER 311