Weill – Berliner Requiem

Kurt Weill (1900-1950) was afkomstig uit een muzikale familie, zijn vader was cantor aan de synagoge in Dessau. Als twaalfjarige bracht Weill reeds zijn talent voor het componeren naar buiten. Het grote succes van de Dreigroschenoper uit 1928 stelde hem in staat om zich helemaal aan het componeren te wijden. In 1933 verliet hij met zijn vrouw de actrice en zangeres Lotte Lenya zijn vaderland om het nazi-regime te ontvluchten. In 1943 nam hij de Amerikaanse nationaliteit aan.

In opdracht van de radiozender Frankfurt schreef Weill in 1928 de cantate Das Berliner Requiem, met teksten van Bertold Brecht. Deze schrijver was het ‘enfant terrible’ van de Duitse literatuur. Het werk werd in eerste instantie geschreven voor de radio. Vanwege de censuur vond de première van het stuk pas plaats in mei 1929. Een citaat van de componist: ‘De inhoud van Das Berliner Requiem zal de gevoelens en waarnemingen van een brede laag van de bevolking aanspreken. Das Berliner Requiem is niet het traditionele requiem zoals dat in de katholieke kerk bekend is met zijn vaste Latijnse teksten maar is vooral een maatschappijkritisch werk. De titel Das Berliner Requiem is geenszins ironisch. Ik probeerde uit te drukken wat een inwoner van een grote stad als Berlijn te zeggen had over de dood.’

Het geheel is een reeks dodenliederen, in memoriams en grafschriften, zoiets als een wereldlijk requiem. De teksten slaan op gebeurtenissen van een tiental jaren eerder zoals het einde van de Eerste Wereldoorlog en de moord op de militante pacifiste Rosa Luxemburg. In mei 1929 werd het voor het eerst uitgezonden door de radiozender van Frankfurt. Andere zenders zonden het werk niet uit. En dat kwam dan vooral door ‘Die Ballade vom ertrunkenen Mädchen’ waarin Brecht de moord op Rosa Luxemburg verhaalt.

WEILL DAS BERLINER REQUIEM NUMMER 412