Brahms – Liederen

Dat de Duitse componist Johannes Brahms (1833-1897) ook wel de opvolger van Beethoven genoemd wordt, is niet vreemd. Niet alleen muzikaal hadden beide meesters veel gemeen, ook in het gewone dagelijkse leven hadden zij vrijwel dezelfde manieren. Door hun soms lompe manier van mensen benaderen kregen ze vaak ruzie en werden contacten verbroken. Bekend is Brahms’ uitspraak na het verlaten van een stamkroeg: ‘Als er iemand is die ik niet beledigd heb, mijn verontschuldigingen’. Ook wat de liefde aangaat, toont het leven van Brahms en Beethoven opvallende parallellen: beiden vingen vaak bot bij het vrouwelijk schoon en vele romances liepen op niets uit. Brahms kroop dan meestal achter zijn piano om z’n onhandige daden en ongelukkige woordkeus muzikaal recht te zetten.

Als jongeman verzamelde Brahms reeds volksliederen. Zo kreeg hij liefde voor de menselijke stem en het koor. Brahms is zeer geliefd met name door zijn vocale werken, zoals Deutsches Requiem, Alt Rhapsodie, Vier ernste Gesänge. Bovendien heeft hij ons een schat aan liederen achtergelaten. Liederen voor zangstem en piano, liederen kwartetten, cantates, liefdesliederen, zigeunerliederen, kinderliederen, godsdienstige liederen etc. Momenteel schat men zijn oeuvre aan de liedkunst op 350!

Een wel zeer bekende bundel met volksliederen is Liederen voor zangstem en piano opus 43. Verder noemen we de liedcyclus Die schöne Magelone, Liebeslieder, Deutsche Volkslieder, en Zigeunerlieder.

Brahms ontweek de meest bekende dichters, in plaats daarvan zocht hij teksten van vaak onbekende dichters. Ook in de volksmuziek vond hij een grote inspiratiebron.

Over de liederen van Brahms vertelt de vermaarde basbariton Ditrich Fischer-Dieskau (1925 – 2012) dat het lijkt alsof je ze aan een extra onderzoek moet blootstellen voordat je ze kunt zingen. Brahms kun je niet zomaar zingen, was zijn oordeel. Zowel in de tekstuele, als in de muzikale context moet elke noot grondig bestudeert worden. Fischer-Dieskau was nooit tevreden voordat hij elk woord werkelijk begreep.

Enkele liederen: Auf dem See, O kühler Wald, Geheimnis, Vergebliches Ständchen, Die Mainacht, Meine liebe ist Grün, Immer leiser wird mein Schlummer, Nachtigall, Ruhe Süssliebchen, Botschaft, Wiegenlied, Wie bist du meine Königin, Sapphische Ode, Feldeinsamkeit en Der Tod das ist die kühle Nacht.

BRAHMS LIEDEREN NUMMER 084