Beethoven – Pianoconcert 5

In 1787, op zeventienjarige leeftijd, verbleef Ludwig van Beethoven (1770 – 1827) al korte tijd in de muziekstad Wenen. Hij moest zijn verblijf echter afbreken door ziekte van zijn moeder, die kort daarop stierf. Beethoven nam vervolgens de zorg op zich om voor zijn drankzuchtige vader en zijn twee broers te zorgen. In zijn geboortestad Bonn gaf hij pianoles en werd altviolist in het theaterorkest van de stad. In 1792 vestigde hij zich voorgoed in Wenen.

Toen Beethoven nog maar net in Wenen woonde, werkte hij aan zijn eerste twee pianoconcerten. Hij speelde met overweldigend succes in de Weense concertzalen en amper een jaar later gaf hij als virtuoos en improviserende muziekheld concerten in Praag, Boedapest en Berlijn.

In de tijd van Beethoven woonden er zeker driehonderd toppianisten in Wenen. Beethoven kwam als pianovirtuoos en componist al spoedig in hoog aanzien te staan. Tijdens pianowedstrijden (concoursen) had had hij er plezier in om sommige passages in zijn werken zó ingewikkeld te maken (of vingerzettingen weg te laten), dat ze vrijwel onbespeelbaar waren voor collega’s.

Beethoven componeerde vijf pianoconcerten. Vooral de laatste drie kunnen gerangschikt worden onder de Romantiek. De componist laat de gebruikelijke regels los en laat zijn hart spreken. Bij Beethoven houdt dit meestal in dat er op het ene moment heftige en heroïsche passages te beluisteren zijn, terwijl op het andere moment rust, vrede en zachtmoedigheid aan de orde komen. Zo ook in zijn Pianoconcert 5 uit 1809, met de bijnaam Keizerconcert, in eerste instantie als ode aan Napoleon, het meest geliefde van zijn pianoconcerten en tevens het langste. Het eerste deel duurt maar liefst 20 minuten. Met name het tweede deel, het adagio, is zeer populair. De gedempte strijkers lijken een koraal te spelen, terwijl simpele pianofiguurtjes als regendruppels uit de hemel lijken te vallen. Beethoven was rond 1810 al zo doof dat hij zelf niet meer voor publiek speelde. Een collega pianist speelde in 1811 de première in het Gewandhaus in Leipzig.

Collega Muzio Clementie drong er bij Beethoven op aan om van zijn Vioolconcert in D een versie voor piano te schrijven. Er bestaat dus nog een zesde pianoconcert van Beethoven.

BEETHOVEN PIANOCONCERT 5 NUMMER 003