Rachmaninov – Pianoconcert 2

Sergej Rachmaninov (1873-1943) was vier jaar oud toen zijn moeder hem de eerste pianolessen gaf. Toen hij eenmaal onder de hoede kwam van een echte, maar ook zeer strenge leraar, moest hij elke morgen om zes uur opstaan om aan zijn oefeningen te beginnen!

Rachmaninovs vader was een grootgrondbezitter die onzorgvuldig met zijn kapitaal omging. Moeder en de kinderen verhuisden naar Sint Petersburg. Tien jaar oud was Rachmaninov toen hij voor het eerst kennismaakte met de muziek van de razend populaire Russische componist Pjotr Iljitsj Tsjaikovski (1840-1893), deze werd  zijn idool.

Voor onbekenden kwam Rachmaninov nors en afstandelijk over. Voor vrienden en familie was hij echter allerhartelijkst. In Rusland werd Rachmaninovs eerste symfonie zó erg afgekraakt, dat de componist een zenuwinzinking kreeg. Een psycholoog voerde wekenlang hypnose op hem uit en het lukte hem uiteindelijk om Rachmaninov uit zijn depressieve roes te halen. Het eerstvolgende werk dat Rachmaninov na deze periode schreef, was het Pianoconcert 2, dat hij als dank aan zijn psycholoog opdroeg. Het was de componist zelf die in november 1901 de eerste uitvoering gaf.

Rachmaninov schreef vijf pianoconcerten die hij zelf ten doop hield en overal ter wereld uitvoerde. Hij was een van de beste pianisten van zijn tijd. Pianoconcert 2 in c mineur opus 18 uit 1901 is misschien zijn beroemdste werk geworden. Er bestaan maar weinig Pianowerken die voor een pianist zo fysiek veeleisend zijn als dit Pianoconcert 2.  Je moet zelfs in een goede conditie zijn om het werk uit te kunnen voeren. Het is inmiddels een vast repertoirestuk geworden van de meeste hedendaagse top-pianisten. Heel beroemd is de opening van het stuk, waar het lijkt of zware klokken om beurten klinken. Geen concertopening is zo bekend als de akkoorden waarmee Rachmaninovs Pianoconcert 2 begint. Televisie- en filmmakers maken nog dankbaar gebruik van thema’s uit dit meesterlijke pianoconcert. De Britse klassieke film Brief Encounter uit 1945 (The best romantic film of all time), heeft mede door Pianoconcert 2 haar populariteit verdiend.

Een eveneens zeer geliefd pianowerk van Rachmaninov is de Prelude in cis opus 3 nr. 2.

RACHMANINOV PIANOCONCERT 2 NUMMER 039

Nota bene

Met zijn één meter achtennegentig was Rachmaninov verreweg de langste van de rij beroemde componisten. Zijn derde pianoconcert, met zijn oorverdovende akkoorden, rekent men tot zijn belangrijkste pianowerk.

In 1909 toerde Rachmaninov voor het eerst door Amerika. In New York voerde hij onder leiding van Gustav Mahler zijn derde pianoconcert uit.

Ik heb dit voor olifanten (lees zwaargewichten) geschreven, zou Rachmaninov in de kelder van de beroemde Steinway-showroom in New York tegen een collega pianist gezegd hebben na het spelen van zijn pianoconcert 3. Overigens ontving Rachmaninov na zijn ‘verhuizing’ van Rusland naar Amerika van de firma Steinway een vleugel cadeau.