Chatsjatoerjan – Vioolconcert

In 1954 werd de Armeniër Aram Chatsjatoerjan (1903-1978) uitgeroepen tot volkskunstenaar nummer 1 van de Sovjet-Unie. De tamelijk ouderwetse componist hield zich strikt aan de regels en grondslagen van de Armeense folklore en wist hiermee ook nog eens drie Stalinprijzen in de wacht te slepen. Door zijn liefde voor de Armeense volksmuziek die hij steevast in zijn composities liet doorklinken, werd hij op handen gedragen door het Sovjetregime.

Russische collega-componisten en tijdgenoten van Chatsjatoerjan hadden het vaak vanwege hun experimentele manier van componeren aan de stok met het Sovjetregime, maar Chatsjatoerjan had hier absoluut geen last van. Hij schreef ouderwetse negentiende-eeuwse georiënteerde muziek die zowel voor de Sovjet-top als voor het Russische volk toegankelijk was.

Chatsjatoerjans topwerk is het politiek getinte Gayanee uit 1942 met daarin de beroemde Sabeldans. In Armenië is hij een beroemdheid geworden doordat hij voor het land het nationale volkslied componeerde. In dit opzicht kunnen we Chatsjatoerjan een nationalist noemen, zoals Bartok voor de Balkan en Sibelius voor Finland.

Behalve zijn Gayanee schreef Chatsjatoerjan nog een ander hoogstaand werk, het Vioolconcert in d mineur uit 1940. De legendarische violist David Oistrach speelde de première. Deze violist had de componist ook met raad en daad bijgestaan bij de totstandkoming van dit meesterwerk. Het stuk is geschreven in de trant van de romantische vioolconcerten (zoals bijvoorbeeld dat van Tsjaikovski). Twee andere hoogstandjes van Chatsjatoerjan zijn het Pianoconcert uit 1936 en het Celloconcert uit 1946.

Een zeer bekende melodie van Chatsjatoerjan is het adagio uit het ballet Spartacus (1954) dat te horen is als herkenningsmelodie in de tv serie The Onedin Line.

 

CHATSJATOERJAN VIOOLCONCERT NUMMER 387