Rachmaninov – Rapsodie op thema Paganini

Opnieuw een groot Russisch kunstenaar die door de revolutie van 1917 het hazenpad nam naar het vrije westen. Sergej Rachmaninov (1873-1943) was een van de grootste pianovirtuozen, zo niet de grootste van zijn tijd en werd in één adem genoemd met voorgangers als Franz Liszt en Frederic Chopin.

De laatste caprice van Niccolo Paganini’s 24 Caprices voor viool hebben talloze andere componisten geïnspireerd voor hun eigen composities. Zo ook Sergei Rachmaninov, die het verwerkte tot een set van vierentwintig variaties voor piano en orkest. In de zevende variatie maakt Rachmaninov een toespeling op het Dies Irae uit het Katholieke Requiem. Misschien een grapje van Rachmaninov. Immers, de techniek en muzikaliteit van vioolvirtuoos Paganini waren namelijk zo ongehoord dat het verhaal de ronde deed al zou hij van de duivel bezeten zijn. Rachmaninov componeerde de Rapsodie eerst voor piano solo, later maakte hij er een grandioze orkestuitvoering van. Het werk duurt ca 30 minuten.

Het werk ontstond toen hij in de zomer van 1934 in zijn gloednieuwe villa in het Zwitserse Luzern verbleef. Terwijl hij daar was, vernam de componist dat zijn muziek in de Sovjet-Unie in de ban was gedaan. Reden tot grote vreugde voor de componist, maar het hoogtepunt moet die zomer ongetwijfeld zijn geweest dat de firma Steinway hem een nieuwe vleugel schonk. Een noodzakelijk duwtje in de rug, want de man die tot voor kort een van ‘s werelds beste pianisten was geweest, werd eigenlijk elk jaar een beetje luier.

De Rapsodie op een thema van Paganini (opus 43) in a mineur bestaat uit een introductie en vierentwintig variaties gebaseerd op het beroemde Vioolcapriccio in a mineur van Paganini. Met die variaties doet Rachmaninov allerlei bijzondere dingen. Hij keert het thema zelfs helemaal ondersteboven om de fantastische melodie van de achttiende variatie te creëren.

RACHMANINOV RAPSODIE OP EEN THEMA VAN PAGANINI NUMMER 243